اگر از سر اجبار نبود عطای انتشار مقاله در نشریات علمی را برای همیشه به لقایش می‌بخشیدم و دلم را خوش می‌کردم به همان مقالات ترویجی که اتفاقا خواننده هم بیشتر دارد. این مقاله و این یکی و این سومی همچنان بعد از حدود سه سال فقط تا سطح چکیده منتشر شده‌اند و از انتشار متن کامل خبری نیست. بیش از همه شرمنده دانشجویانم می‌شوم که مقاله‌ها مستخرج از پایان‌نامه‌های خوبشان است و ناراحت داده‌هایی که قدیمی می‌شوند و خوانندگان مشتاقی که درخواست مقاله کامل را می‌کنند که اخلاقا نمی‌توانم برایشان بفرستم چون مقاله چاپ نشده است. مدیر داخلی مجله می‌گوید که هیچ حق‌الزحمه‌ای بابت کار در مجله نمی‌گیرد و همین مرا از اینکه بیشتر از اینها پیگیر شوم معذب می‌کند. 

در نشریات خارجی هم گرفتاری انتشار مقاله بیش از اینهاست. بعد از یکسال از ارسال مقاله جواب می‌دهند که این مقاله از لحاظ موضوعی مرتبط با ما نیست و تو می‌دانی که اتفاقا بسیار هم مرتبط است و این فقط بهانه است...

اما خبر خوب اینکه این مقاله بالاخره منتشر شد. مستخرج از یک پروژه پژوهشی گروهی در استرالیا بود. تجربه این کار تیمی که در بحران کرونا انجام شد بسیار شیرین بود. تقسیم کار انجام شده بود و هر هفته جمعه‌ها با زوم یک جلسه یک ساعته برای هماهنگی‌ها داشتیم. همه مسائل از نحوه گردآوری داده‌ها گرفته تا عنوان مقاله و انتخاب مجله برای انتشار مقاله بصورت گروهی تصمیم‌گیری می‌شد. هیچ‌کس بار اضافه به دیگری تحمیل نمی‌کرد و برعکس خود افراد داوطلب می‌شدند مثلا برای تنظیم رفرنس‌ها یا ویرایش مقاله همکاری کنند. حس احترام متقابل در میان اعضای تیم را میشد بوضوح دید و به حاشیه رفتن در جلسات بسیار محدود بود. 

موضوع پژوهش مقاله فوق بررسی سیاست‌های دسترسی آزاد در دانشگاه‌های استرالیا بود. استرالیا به نسبت اروپا و آمریکا از نظر مقالات دسترسی آزاد عقب‌ترست و این پژوهش انجام شد تا موضوع در سطح دانشگاه‌ها بررسی شود که آیا اصلا پالیسی دسترسی آزاد وجود دارد و اگر هست آیا دانشگاهیان ملزم به انتشار مقالاتشان در قالب دسترسی آزاد شده‌اند و یا فقط توصیه به انجام این کار شده‌اند و  تحلیل محتوای متن کامل سیاست‌های دسترسی آزاد دانشگاه‌ها نیز انجام شد. نتایج نشان داد که فقط حدود نیمی از دانشگاه‌های استرالیا  (۲۰ دانشگاه) سیاست‌نامه دسترسی آزاد (اوپن اکسس پالیسی) دارند. تفاوت بسیاری در محتوای متن سیاست‌نامه‌های موجود وجود دارد و در کل می‌شود گفت که تأثیر چندانی در انتشار دسترسی آزاد ندارند.

دسترسی آزاد به اطلاعات علمی از موضوعات موردعلاقه‌ام است که برگزاری چندین کارگاه آموزشی با این موضوع، نگارش کتاب دسترسی آزاد، آموزش ویدئویی دسترسی آزاد و این مقاله و این یکی و این دیگری گواه آن است. اگر می‌خواهید مختصر و مفید درباره دسترسی آزاد بدانید این نوشته وبلاگم را بخوانید: کرونا و دسترسی آزاد به اطلاعات علمی